Plac Obrońców Warszawy. Niepowtarzalna okazja do badań i upamiętnienia

Co dalej z drzewami na Placu Obrońców Warszawy?

Czy planowane są dalsze wycinki? Czy są one uzasadnione?

W listopadzie 2024 roku miasto zleciło wycinkę kilkudziesięciu drzew na Placu Obrońców Warszawy. Decyzja ta miała wynikać bezpośrednio z inwentaryzacji oraz ekspertyzy dendrologicznej przeprowadzonych przez firmę Landgreen Architektura Kamil Ląd z Poznania (lipiec–sierpień 2023) oraz z opracowania mgr Karola Bronki, dendrologa z firmy Akard ze Szczecina (lipiec 2024).

W pierwszej ekspertyzie do usunięcia wskazano jedno drzewo, w kolejnej – osiemnaście, a kolejne sześć uznano za potencjalnie niebezpieczne, lecz przeznaczone do dalszej obserwacji. Z doniesień medialnych wynika jednak, że ostatecznie usunięto 25 drzew.

Z informacji uzyskanych z platformy przetargowej Urzędu Miasta Płocka wynika, że z początkiem lipca 2025 roku wybrano wykonawcę, który zrealizuje zamówienie pod nazwą:
„Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowo-kosztorysowej oraz specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót dla przedsięwzięcia polegającego na zagospodarowaniu Placu Obrońców Warszawy w Płocku.” Zamawiającym jest Gmina Miasto Płock, a realizatorem – Healthy Place Sp. z o.o.

Niepokój stowarzyszenia zaDRZEWieni budzą zapisy dokumentu dołączonego do Specyfikacji Warunków Zamówienia (SWZ), zatytułowanego „Koncepcja zagospodarowania Placu Obrońców Warszawy na osiedlu Kolegialna w Płocku”, opracowanego przez Michała Wolskiego z Wydziału Strategii, Architektury i Urbanistyki oraz Joannę Gajek z Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków.

W związku z tym postanowiliśmy przedstawić nasze stanowisko w tej sprawie oraz zapytać, czy zapisy mogące zagrozić drzewostanowi rzeczywiście zostaną zrealizowane.

Oto nasze stanowisko:

Płock, dnia 7.10.2025

Organ: Prezydent Miasta Płocka
Wnioskodawca: Stowarzyszenie zaDRZEWieni w Płocku
dot. sprawy nr WZP.271.1.71.2025.AG

​UWAGI STOWARZYSZENIA zaDRZEWieni W PŁOCKU
do koncepcji zagospodarowania Placu Obrońców Warszawy na osiedlu Kolegialna w Płocku

Stowarzyszenie zaDRZEWieni w Płocku wnosi o przyjęcie poniższych uwag do „Koncepcji zagospodarowania Placu Obrońców Warszawy na osiedlu Kolegialna w Płocku, na działkach o nr ewid. 826/1, 826/2, 827 oraz fragmentach działek o nr ewid. 794, 825/2, 1017, obręb 0008 – Śródmieście” (zwanej dalej „Koncepcją”), opracowanej przez Michała Wolskiego z Wydziału Strategii, Architektury i Urbanistyki oraz Joannę Gajek z Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków Urzędu Miasta Płocka.

Wnosimy o uwzględnienie niniejszych uwag podczas konsultacji z wykonawcą zadania pn. „Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowo-kosztorysowej oraz specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót dla przedsięwzięcia polegającego na zagospodarowaniu Placu Obrońców Warszawy w Płocku”, wybranym w dniu 2 lipca 2025 r., zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie: https://platformazakupowa.pl/transakcja/1120828

Uwagi Stowarzyszenia

1. Sprzeczność z przepisami prawa w zakresie planowanej wycinki

Nie zgadzamy się i wnosimy o odstąpienie od planów usunięcia wysokiej zieleni z otoczenia pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego, zapisanych w Koncepcji (s. 10).

Zawarta tam argumentacja jest sprzeczna z przepisami prawa, w szczególności z:

• art. 5 Konstytucji RP, który nakłada na Rzeczpospolitą obowiązek ochrony środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju,art. 74 ust. 2 Konstytucji RP, stanowiącym, że ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych,
• art. 75 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, który zobowiązuje inwestora do uwzględnienia ochrony środowiska przy realizacji prac budowlanych i dopuszcza przekształcanie elementów przyrodniczych wyłącznie w zakresie koniecznym i minimalnym,
• art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym usunięcie drzewa wymaga zezwolenia i może nastąpić wyłącznie po rozważeniu wszystkich możliwości zachowania drzew.

W przypadku uznania przez urząd potrzeby usunięcia drzew — konieczne jest uzyskanie opinii biegłego dendrologa, zgodnie z zasadą postępowania dowodowego wynikającą z art. 7 i 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakazującą organom administracji „podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy”.

Tymczasem Miasto Płock jest już w posiadaniu szczegółowej ekspertyzy dendrologicznej1, której ustalenia zostały całkowicie pominięte w Koncepcji.

W dokumencie pn. „Specjalistyczna ekspertyza dendrologiczna” jednoznacznie stwierdzono, że oba świerki rosnące przy pomniku Marszałka Józefa Piłsudskiego są drzewami bezpiecznymi, o bardzo wysokim współczynniku bezpieczeństwa, SF = 468% dla drzewa nr 55 oraz SF = 349% dla drzewa nr 56 (przy wartości minimalnej wymaganej w Unii Europejskiej – 150%).

Ekspertyza wyraźnie wskazuje, że:

„Aktualnie świerk kłujący jest drzewem bezpiecznym. Konieczna jest poprawa warunków siedliskowych drzewa, w szczególności poprzez zmniejszenie zagęszczenia gleby, rozważenie demontażu części chodnika i obrzeży w okolicy odziomka drzewa, mulczowanie gleby kompostowaną korą iglastą oraz wykonanie lekkiego trymowania gałęzi w kolejnym roku.”

Autorzy ekspertyzy nie zalecają wycinki, lecz wskazują szereg działań naprawczych, które pozwolą na dalsze, bezpieczne utrzymanie drzew.

W tej sytuacji decyzja o planowanej wycince stoi w sprzeczności nie tylko z prawem, ale także z wynikami własnego, kosztownego opracowania zleconego przez miasto. Gmina, która wydała środki publiczne na przygotowanie specjalistycznej ekspertyzy dendrologicznej, ma obowiązek uwzględnić jej wyniki w procesie projektowym i decyzyjnym. Ignorowanie dokumentu o takiej randze stanowi naruszenie zasad gospodarności i rzetelności w działaniu organów administracji publicznej, określonych w art. 7 Konstytucji RP („Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa”) oraz w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa).

Podkreślamy, że zgodnie z wykładnią art. 75 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, każda ingerencja w zieleń musi być poprzedzona udowodnieniem, iż nie istnieje alternatywne rozwiązanie. Ekspertyza Bronki i Rybaka wskazuje wprost, że takie rozwiązania istnieją — poprzez poprawę siedliska, a nie usunięcie drzew.

2. Ochrona drzew przed skutkami podwyższenia nawierzchni

Planowane podniesienie poziomu nawierzchni skweru grozi zniszczeniem systemów korzeniowych drzew.

Działanie takie pozostaje w sprzeczności z art. 75 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, a także z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP), gdyż narusza równowagę przyrodniczą (art. 3 pkt 39 ustawy – Prawo ochrony środowiska) bez wykazania konieczności.

Zgodnie z §20 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, projekt powinien wskazywać rozwiązania przestrzenne i techniczne ograniczające lub eliminujące wpływ inwestycji na środowisko przyrodnicze. W Koncepcji brak takich rozwiązań.

3. Zachowanie historycznego składu gatunkowego nasadzeń

Wnosimy o utrzymanie historycznego charakteru nasadzeń – poprzez sadzenie kasztanowców czerwonych (Aesculus × carnea) oraz kasztanowców gładkich (Aesculus glabra) w miejsce wyciętych kasztanowców pospolitych.

Działanie to jest zgodne z zasadą przywracania elementów przyrodniczych do stanu właściwego (art. 3 pkt 13 ustawy – Prawo ochrony środowiska), a także z zaleceniami ekspertyz dendrologicznych.

Wprowadzenie nowych gatunków (np. platanów) stanowiłoby ingerencję w historyczną strukturę zadrzewienia – zadrzewienia, które zgodnie z art. 5 pkt 27 ustawy o ochronie przyrody podlega ochronie jako element szaty roślinnej.

Uzasadnienie ogólne

Ekspertyza dendrologiczna z lipca 2024 r. (mgr Karol Bronka, firma Akard) wskazuje jednoznacznie, że drzewa te są w dobrym stanie fitosanitarnym i nie stanowią zagrożenia. Zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, ingerencja w zieleń może mieć miejsce tylko w zakresie koniecznym, po wykazaniu, że nie istnieje alternatywne rozwiązanie.

Zgodnie z art. 74 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Stowarzyszenie zaDRZEWieni działa właśnie w tym celu i wnosi, by jego uwagi zostały potraktowane jako element społecznego nadzoru obywatelskiego.

Wniosek końcowy

W związku z powyższym Stowarzyszenie zaDRZEWieni w Płocku wnosi o:

• Wstrzymanie planowanej wycinki zdrowych drzew przy pomniku.
• Rezygnację z podwyższenia poziomu nawierzchni w rejonie systemów korzeniowych drzew.
• Wprowadzenie nasadzeń zastępczych zgodnych z historycznym charakterem miejsca.
• Uwzględnienie Stowarzyszenia w konsultacjach i uzgodnieniach z wykonawcą dokumentacji projektowo-kosztorysowej.

Z poważaniem,

Radosław Łabarzewski

Prezes Zarządu Stowarzyszenia zaDRZEWieni w Płocku

Do wiadomości:

Miejski Konserwator Zabytków UMP

Wydział Kształtowania Środowiska UMP

Wydział Strategii, Architektury i Urbanistyki UMP

ŹRÓDŁA:

- SPECJALISTYCZNA EKSPERTYZA DENDROLOGICZNA wybranych 72 sztuk drzew zlokalizowanych na terenie pl. Obrońców Warszawy w Płocku. Zamawiający: Gmina – Miasto Płock, Pl. Stary Rynek 1. Opracowanie: mgr Karol Bronka – dendrolog; Adrian Rybak – arborysta, diagnosta dendrologiczny, Szczecin, lipiec 2024 r., w: https://platformazakupowa.pl/transakcja/1120828